Zorgeloos zeilen langs de Turkse Rivièra

Erik van den Berg en Femmie Goudswaard maken een geheel verzorgde zeilcruise langs de Turkse zuidwestkust met een traditionele, houten gulet. Het is even wennen, maar al gauw raken ze in een verregaande staat van ontspanning. Tekst Femmie Goudswaard / Foto's Erik van den Berg

'Swimming time!', roept kapitein Ali zangerig als het anker ligt. Braaf rollen we als zeerobben van het zonnedek in zee. Als we weer aan boord stappen, krijgen we een drankje aangereikt waarmee we ons opnieuw in de kussens kunnen nestelen. Vanuit de kombuis kringelen de geuren van een Turkse lunch in wording onze inmiddels verwende neusgaten binnen.   ' Would you like to drink something?' ,   wordt ons alweer gevraagd als we onze lege glazen nog maar net op het mahonie tafelblad hebben neergezet. Als het aan Hakan, tweede maat op de Grandi (een traditionele houten gulet van chartermaatschappij Tussock Cruising) ligt, gaan we chronisch klotsend door het leven. Rosé, witte en rode wijn, bier, koffie (Turks of Hollands), appel- of gewone thee, raki (een sterk alcoholisch goedje dat aangelengd met water wit wordt opdat Allah denkt dat je braaf aan de melk zit), wodka of zelfs jonge jenever, Hakan heeft het allemaal in een handomdraai voor je neus. Terwijl hij tussendoor ook de afwas doet, je hut en privé-badkamer met echt toilet schoonhoudt, de bedden opmaakt en samen met de eerste maat Nehjet en Serkan de kok, zeilen hijst en strijkt en overstagmanoeuvres begeleidt. De roep ' Turning time' van kapitein Ali vormt voor ons daarom slechts de aanleiding tot het omrollen naar een weer even comfortabele positie. Zo zien onze zonnige dagen er, afgezien van een paar vlekkeloos georganiseerde excursies, steevast uit. Geeuw!

Cold Turkey

Erik en ik zijn er zelf verbaasd over hoe snel we in deze vergevorderde staat van ontspanning zijn gekomen. Compleet gestresst zijn we het vliegtuig in gestapt. Dit snoepreisje komt eigenlijk helemaal niet gelegen. Nachten is er doorgewerkt om andere klussen op tijd af te krijgen en onze bureaus zijn nog lang niet leeg. De eerste dag aan boord, na het van wal steken in Marmaris, is er dan ook eentje met een hoog cold-turkey -gehalte. Van rennen, vliegen, draven ineens vol in de relaxstand geeft een enorme shock. En flinke hoofdpijn. Voortdurend hebben we het gevoel nog iets te moeten, willen we de bemanning te hulp schieten. Maar dat   is helemaal niet nodig of de bedoeling. Rustig zitten en goed gezelschap zijn voor je interessante medepassagiers of je eindelijk weer eens volledig verliezen in een goed boek of de voorbijglijdende wolkjes in de strakblauwe lucht, dát is het idee van deze zeilcruise. En daar moeten we dus eerst behoorlijk aan wennen! Vooral omdat we nog nooit op een zeilschip hebben gezeten zonder zelf het heft in handen te houden. De grote vraag is dan ook de eerste dagen: 'Nietsdoen, kunnen we dat?' Maar na een paar dagen met uitstekende Turkse rosé, een volle maan en een handjevol prachtige baaien, blijkt ons dat steeds makkelijker af te gaan. De leuke mensen aan boord die ook allemaal aan het bijkomen zijn van hun hectische bestaan en de stapel wilde-ik-altijd-al-zo-graag-eens-lezen-boeken, werken daarbij uiteraard ook niet tegen.

Na de gezonde lunch staat Erik weer voor de moeilijke keus of hij zal gaan snorkelen of een duik zal nemen van de boegspriet die bijna 5 meter boven de turkooizen baai uittorent. Terwijl ik met Open je hart , een van de boekjes van de Daila Lama, op m'n neus wegdoezel onder de zonnetent. Ik had verwacht dat ik meer steun uit boeddhistische hoek nodig zou hebben bij het zeilen met een groep. Maar mijn hart blijkt onderweg vanzelf open te gaan. Ergernissen zijn er niet. Of het moet de trim van de zeilen betreffen die niet altijd even optimaal is. Maar er wat van zeggen, doen we niet. De Grandi vaart geen wedstrijd. We maken een cruise en daar hoort fine tunen niet bij. De langkieler snijdt mooi door het water en maakt nog slechts een enkeling van onze (inmiddels) vrienden zeeziek. Dus wat maakt het dan uit of je ergens een uur eerder aankomt of niet? Het groepsgevoel groeit. De Dalai Lama kan terug in de tas. Let wel: hándtas. Want ja, dit kokette damesartikel kan voor het eerst mee op zeilvakantie. En er zitten zelfs verschillende sieraden, lippenstift en nagellak in! Ik draag bovendien voor het eerst jurkjes en slippertjes op een boot. Op een bakbeest als deze waar je niet in allerlei onelegante standjes aan de lieren hoeft te draaien of onverwachts flinke schuivers maakt, kan het. Ook weleens leuk!

Dromen over vervlogen tijden

Kapitein Ali is tevens onze gids. In zijn charmante, gebrekkige, bij tijd en wijle zelfs onbegrijpelijke Engels vertelt hij veel over zijn mooie land en de tradities. Elke ochtend legt hij ons met de kaart op tafel een aantal opties voor. Willen we deze week nog een jeepsafari maken? Niemand steekt zijn vinger op. Of naar de opgravingen van Cnidos? Iedereen! Ali leidt, ook op het droge, steeds de weg. Naar kleine marktjes en watervallen. Naar een bergdorpje om er te eten bij een Turkse familie thuis, naar een moskee die hij van binnen laat zien (alle dames wel even een sjaal of pareo om het hoofd!). En naar Cnidos dus, waar hij de rondleiding overlaat aan een echte archeoloog, die gelukkig wel uitstekend Engels spreekt. Het is prachtig om pal voor de restanten van een 2.000 jaar geleden nog bloeiende metropool te mogen ankeren. Om bij een schattig klein kopje Turkse koffie het verhaal over de opkomst en ondergang van zo'n havenstad te horen. Om op de brokstukken van een eeuwenoud amfitheater over het kristalheldere water te kijken naar je klassieke, houten moederschip en te fantaseren over hoe het hier geweest moet zijn. Lang, lang geleden. Geweldig ook om je hier eens helemaal aan over te kunnen geven, omdat je je geen zorgen hoeft te maken over de boodschappen en het avondeten, het eventuele krabben van het anker, de weersvoorspelling of de havenautoriteiten. Zo hebben we nog nooit gereisd. Een vreemde, doch niet onaangename gewaarwording.

Klooien met kaas

Onder leiding van Hakan en kok Serkan leren we en passant ook nog böreks brouwen. Börek is een typisch Turkse snack van gefrituurd dun deeg gevuld met witte kaas en diverse kruiden, waaronder peterselie. Het is de bedoeling dat we driehoekige flapjes en sigaarvormige rolletjes creëren die Serkan later voor ons zal frituren. We voelen ons als kleuters met klei en het resultaat is er dan ook naar. Prettig dat we na het gefröbel de boel de boel kunnen laten en met onze kaashandjes in zee kunnen duiken. Terug aan boord nemen we lekker alle tijd voor het maken van ons toilet. Eerst even afspoelen onder de buitendouche. Daarna nog wat poedelen in je badkamer, een maskertje op je zorgenrimpels laten inwerken, wat voedende olie in je door het zeewater inmiddels aardig verweerde haar, schone (nu eens niet zoute) kleren aan en dan als een nieuw mens je hut uit voor een cocktail aan dek, in het bijna kitscherige licht van de ondergaande zon. Santana of Bob Marley uit de speakers en je bent echt even helemaal weg. Heerlijk rozig voel je je. En zo schoon als je waarschijnlijk sinds tijden niet meer bent geweest.

De ultieme relaxtest

Een grondige schoonmaaksessie ondergaan we op de laatste dag van onze zeilcruise in Bodrum bij een authentieke Turkse hamam. Een forse Turk met rouwrandjes rond al z'n nagels en herpes op z'n lip bewerkt ons in de koepelvormige stoomruimte met een soort schuurspons (voor alle lijven wordt dezelfde gebruikt) en zet ons vervolgens in de Lifebuoy-zeep. Ook onze haren ontkomen niet aan een uiterst ruwe behandeling met een gifgroen goedje dat verdacht veel naar afwasmiddel ruikt. Als makke schapen ondergaan we de bijna mensonterende behandeling, liggend op een soort offerblok van verwarmd marmer. Daarna worden we pijngrenstartend gemasseerd en doordrenkt met ranzig riekende olijfolie. Hoe het komt dat we dit als groep, in het dagelijks leven toch zeer weldenkende en stuk voor stuk redelijk assertieve en goedgebekte mensen, zomaar ondergaan, begrijpen we later geen van allen. Het heeft denk ik te maken met het feit dat we na een week totale verzorging aan boord zó compleet ontspannen zijn geraakt dat we even geen van allen meer de control freaks zijn die we normaal altijd zo vol overgave lopen te wezen. Dat komt later wel weer. Voorlopig vinden we dat we, ondanks onze beurse olijfolielijven, uitstekend geslaagd zijn. Geslaagd voor de ultieme relaxtest van deze week!

Oorsprong van de cruises

Medio afgelopen eeuw werd de Turkse schrijver en polemist Cevat Sakir Kabaagacli verbannen naar Bodrum, waar hij een levendige groep bohémiens, bestaande uit kunstenaars, schrijvers, componisten en andere excentriekelingen uit binnen- en buitenland, om zich heen verzamelde. Kabaagacli was tevens pleitbezorger voor het maken van een zogenaamde Blauwe reis, wat destijds stond voor het meezeilen op de gulet van een visser of sponsduiker om van het goede, doch eenvoudige leven op het water te genieten. Tegenwoordig ligt de haven van Bodrum helemaal vol met gulets die niet langer geïnteresseerd zijn in sponsen of vissen, maar zich louter verhuren als varende braadsleden voor hordes toeristen. Helaas hebben de meeste Bodrumse gulets anno nu bovendien slechts showmasten en -gieken. Zeilen doet het gros namelijk niet. Ook al zetten ze I am sailing! van Rod Steward nog zo hard om klanten aan boord te lokken. Gelukkig vormt Tussock Cruising hierop een welkome uitzondering. Een eerbetoon aan Cevat Sakir Kabaagacli en de manier waarop hij een Blauwe reis graag zag.

Informatie over de werf

De vloot van Tussock Cruising bestaat voor het merendeel uit gulets die worden opgebouwd op de eigen werf van Tussock. De schepen zijn allemaal traditioneel in karveel gebouwd met als materialen grenen en mahonie (het dek heeft teak als bovenlaag). De spanten zijn opgebouwd uit meerdere stukken grenenhout en de naden tussen de planken worden gebreeuwd met geteerd katoen. Voor het ontwerp van elk nieuw schip geeft een ontwerper de hoofdlijnen aan, maar de oude bouwmeester van de werf zorgt voor de definitieve aanwijzingen tijdens de bouw. Achttien mensen werken ongeveer negen maanden tot een jaar aan het schip en dan is het klaar om te water gelaten te worden. Maar elk jaar worden de schepen van Tussock Cruising weer de kant op getrokken om helemaal gestript en kaalgehaald te worden. Dat is het nadeel van deze traditionele bouw met het makkelijk te verwerken doch onderhoudsintensieve grenen. De werft bouwt verder niet alleen traditionele houten schepen, maar ook in staal en houtepoxy op een indrukwekkend hoog niveau. En dat voor een derde van de prijs die je voor dergelijk vakmanschap neertelt in Nederland. De veiligheidsvoorschriften voor het werken met giftige stoffen en verven zijn in Turkije (helaas) dan ook nog niet zo streng.

Ook zin in een zeilcruise?
We zeilden mee met de Grandi, één van de negen traditioneel gebouwde houten Turkse gulets van Tussock Cruising. Deze zijn, afhankelijk van hun grootte, geschikt voor zes tot achttien personen. Je kunt je individueel aanmelden, maar ook als groep een heel schip afhuren. Voor privé- dan wel zakelijke doeleinden, voor de duur van 1 tot 2 weken, 80 procent van de passagiers van deze Nederlandse organisatie, die inmiddels ruim 20 jaar bestaat, komt uit Nederland. De leeftijd van de passagiers varieert gemiddeld tussen de 30 tot 60 jaar. Maar er worden ook speciale kinderweken voor gezinnen (voor kinderen gelden andere tarieven) georganiseerd. Er kan doorgaans vooraf in overleg een redelijk vrije keuze worden gemaakt uit de tien verschillende vaarroutes die Tussock biedt en uit de bijbehorende excursies. Startpunt voor de zeilcruises is Bodrum, vanaf de eigen werf van Tussock of Marmaris. Als je via Tussock je vlucht naar Bodrum hebt geregeld, is de transfer naar de boot inbegrepen. Op alle schepen heeft elke hut een eigen douche en toilet. Naast de reguliere zeiltochten met excursies kun je ook kiezen voor het deelnemen aan speciale themaweken, zoals een culinaire zeilcruise met de bekende kok Cas Spijkers. Een zeilcruise met Tussock kost zo'n 980 tot 1.095 euro per persoon per week, alles inclusief. Voor meer informatie kun je contact opnemen met Tussock Cruising, Muurhuizen 120-126, 3811 EM Amersfoort, telefoon (033) 4220055, fax (033) 4220050, e-mail info@tussock.eu of www.tussockcruising.com